De inval van Rusland in Oekraïne en de daaropvolgende oorlog heeft ertoe geleid dat steeds meer Russen een Ests paspoort aanvragen. Het afgelopen jaar verdubbelde het aantal aanvragen zelfs.
Minister van Binnenlandse Zaken Lauri Läänemets maakte gisteren de cijfers bekend. Waar de afgelopen jaren gemiddeld maximaal 300 aanvragen binnenkwamen, was dit in 2022 ineens 726. Het zijn voornamelijk Russen die al langere tijd in Estland wonen en werken, maar een Russische nationaliteit hebben. Houders van een grijs paspoort, van wie de nationaliteit niet officieel is vastgesteld, lijken minder interesse te tonen.
Het verkrijgen van een Ests paspoort is geen gemakkelijke zaak. Wie een aanvraag doet, dient tenminste acht jaar in Estland gewoond te hebben en de taal op B1-niveau te spreken. Daarnaast volgen er nog examens, vergelijkbaar met het Nederlandse inburgeringsexamen. Wie aan alle eisen voldoet, is nog niet verzekerd van een paspoort.
Omdat Estland geen dubbele nationaliteit toestaat, dienen Russen hun Russische nationaliteit op te geven. Pas als dat gelukt is, kan een Ests paspoort uitgereikt worden. Rusland stelt ondertussen zeer strenge eisen aan het opgeven van de Russische nationaliteit. Zo dient men af te reizen naar Rusland om daar de benodigde documenten in te vullen. In Estland opgestelde en vertaalde documenten, worden niet erkend.
Juist het afreizen is voor veel aanvragers mogelijk een gevaarlijke zaak. Velen hebben zich openbaar uitgesproken tegen de oorlog. Het uitspreken tegen en zelfs het benoemen van de oorlog is in Rusland strafbaar. De kans is groot dat personen die de documenten in Rusland in orde willen maken, opgepakt worden. Daarnaast bestaat ook het risico dat mensen uiteindelijk het land niet meer mogen verlaten vanwege de mobilisatie. Enkelen weten met creatieve omwegen toch nog een manier te verzinnen om de juiste documenten in Rusland te krijgen, zonder er zelf heen te gaan.
Deze wijze van handelen is een doorn in het oog van Läänemets die het graag anders ziet, maar tegelijkertijd moet erkennen dat Estland niks aan deze situatie kan veranderen. Het resultaat is dat Estse paspoorten niet op grote schaal uitgereikt worden, ook al voldoet de aanvrager aan alle andere eisen.
Niet alleen in Estland zag men een significante stijging van het aantal aanvragen voor de Estse nationaliteit. Ook in Letland vroegen twee keer zoveel Russen de Letse aan. Aanvragers in Letland hebben het wel iets moeilijker dan in Estland, omdat Letland ook een inkomenstoets doet. Verwacht wordt dat ook het aantal aanvragen in Litouwen zal toenemen.
